Riskli yapılar, risk alanı içerisinde ya da dışarsında olup ekonomik olarak ömrünü tamamlamış ya da yıkılma ya da ağır hasar görme riski taşıdığı tespit edilmiş yapıya riskli bina denir. Peki, riskli binanın tespiti nasıl yapılmaktadır? Hangi binaya riskli diyebiliriz? İşte riskli yapılar hakkında merak edilenler.
Riskli alanlar içinde veya dışarsında olarak ekonomik ömrünü yitirmiş olan ya da yıkılma, ağır hasar görme riski taşımış olduğu bilimsel ve teknik verilere dayanılarak tespit edilmiş yapılara riskli yapılar deniyor.
Binalarda konut sahipleri oturdukları yapılarını, Bakanlıklara, belediyelere, il özel idarelerine, büyükşehir belediyelerine, büyükşehir ilçe belediyelerine ya da Bakanlıkça lisanslandırılan, kurum ve kuruluşlara riskli yapılar tespiti yapılması için başvuru yapabiliyor. Riskli yapı tespitinin yapılabilmesi için herhangi bir çoğunluk şartı gerekmiyor.
Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun genelinde yer alan hükümlere göre riskli yapılar tespiti, Bakanlık tarafından hazırlanacak olan yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılıyor. Riskli yapılar tespit edilmesi durumunda Bakanlık, riskli yapıların tespiti için süre vererek maliklerden ya da kanuni temsilcilerden isteyebiliyor.
Vatandaşlarımızın riskli yapılar hakkında merak ettiği bir çok soru var kafalarında. Ruhsatsız olan yapılar riskli ilan edilebilir mi? Metruk yapılar da riskli yapı kapsamında değerlendirilebilir mi? Evet, riskli yapılar hakkında tüm merak edilen sorular…
1- Ruhsatsız yapıların 6306 sayılı Kanunca değerlendirilmesi mümkün mü?
Herhangi bir yapı için 6306 sayılı Kanunca riskli yapı tespiti yapılabilmesi için ve Kanun kapsamındaki haklardan faydalanılabilmesi için, yapının ruhsatlı olması gibi bir zorunluluk gerekmemektedir.
2- Metruk ya da natamam olan yapıların 6306 sayılı Kanunca değerlendirilmesi mümkün mü?
Uygulama Yönetmeliği’nin MADDE 7–(1) (Değişik:RG-25/7/2014-29071):¨…Riskli Yapılar Tespiti; kendi başına kullanılabilen, üstü kapalı ve insanların içerisine girebileceği ve insanların oturma, çalışma, eğlenme ya da dinlenmeleri ya da ibadet yapabilmelerine imkan sunan yapılar ile hayvanların, eşyaların korunmasını sağlayan yapılar hakkında yapılır. İnşaatı devam eden ikamet edilmeyen yapılar ve metruk olması ya da bir bölümünün yıkılması sebebi ile yapının bütünlüğü bozulmuş olan yapılar ise riskli yapılar tespitine konu edilmezler.¨
3- Kamu binaları 6306 sayılı Kanunca riskli yapı olarak tespit edilmesi mümkün mü?
6306 sayılı Kanun genelinde kamu yapılarına riskli yapılar tespiti yapılması ve yapının riskli olması durumunda ilgili tapuya risk şerhi düşülmesi ve sonrasında ilgili mevzuat çerçevesinde yıkılması mümkün olup, söz konusu yapıların lojman türü yapılar olması durumunda lojmanda yaşayan kiracıların Kanun gereğince yardım ve desteklerden faydalanması mümkündür.
4- Bir parselde birden fazla yapının olması ve bu yapılardan bir bölümünüm riskli yapı tespit edilmiş olması durumunda, risk tespiti olmayan diğer yapılar Kanun genelinde yıktırılabilir mi?
İlgili olan tapu müdürlüğünce, parselde yer alan bütün yapılar için değil, sadece riskli yapıdır diye tespit edilen yapılar için tapu kütüğüne ‘riskli yapıdır’ belirtilmesi işlenir. Tapuda ise bağımsız olan bölümlerin belli olmadığı bu gibi durumlarda, fiilen arsada olan tüm yapıların riskli yapı tespitinin bu yapıların maliklerince yaptırılması gerekmektedir. Yani, yapıların bulunduğu arsa paylı tapunun söz konusu olduğu hallerde arsa hissedarlarından herhangi birinin arsada ki yapıların tamamının riskli yapı tespitini yaptırarak yıktırması söz konusu değil.
5- Riskli yapıların yıktırılması yerine güçlendirilmesi tercih edilebilir mi?
Riskli yapıların yıktırılması yerine dışarıdan ya da içeriden güçlendirilmesinin istenilmesi durumunda, riskli yapıların yıktırılması için maliklere verilen süreler içinde; maliklerce, binanın güçlendirilmesinin teknik olarak mümkün olduğunun tespit ettirilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen (4/5 çoğunluk ile) güçlendirme kararı alınması, güçlendirme projesi hazırlatılması ve imar mevzuatı kapsamında ruhsat alınması gerekmektedir. Ve ayrıcada, yapılacak güçlendirmenin mahiyetine göre ruhsatı veren idare tarafınca belirlenecek bir sürede güçlendirme işi tamamlandıktan sonra, tapu kaydındaki riskli yapı belirtmesinin de kaldırılması için ilgili Müdürlüğe başvurulması gereklidir.
6- Depremde sonra orta hasarlı tespit edilerek yıkılan bir binanın 6306 sayılı Kanunca değerlendirilmesi ve haklarından yararlanması mümkün müdür?
Herhangi bir yapının 6306 sayılı Kanun genelindeki haklarından faydalanabilmesi için, yıkılmadan önce bu Kanun genelinde riskli yapı olarak tespit edilmiş olması gerekir. 6306 sayılı Kanun kapsamı dışında herhangi bir nedenle hasarlı olduğu tespit edilip yıkılan bir binanın bu Kanun genelince haklardan yararlanması söz konusu değildir.
7- 7269 sayılı Afet Kanunuda verilen haklardan yararlanan biri, aynı bina için 6306 sayılı Kanun kapsamında olan haklardan da yararlanabilir mi?
6306 sayılı Kanun’da; 7269 sayılı Kanunca haklardan yararlananların 6306 sayılı Kanun’dan faydalanmasına engel bir hüküm bulunmuyor olup, herhangi bir binanın 6306 sayılı Kanunca haklardan yararlanabilmesi için, yıkılmadan önce bu Kanun genelince riskli yapı olarak tespit edilmiş olması yeterli.
8- 6306 sayılı Kanun genelinde “riskli yapı” şeklinde tespit edilen “tescilli yapıların” hakkında nasıl bir uygulama yapılmaktadır?
6306 sayılı Kanun 9. maddesinin üçüncü fıkrasında olan; “2863 sayılı Kanun ve 5366 sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda uygulamada bulunulması hâlinde alanın sit statüsü de gözetilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın görüşü alınır.” hükmünden, riskli olarak tespit edilen ve itiraz süreci de tamamlanarak riskli olduğu netleşen 2863 sayılı Kanun kapsamındaki yapıların hakkında ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun görüşünün alınması ve bu kurulun alacağı karara göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
9- Bina ile üzerinde olduğu arsa farklı kişilere aitse, bu bina için 6306 sayılı Kanundan riskli yapı tespitine müracaat hakkı kime aittir?
Yapının olduğu arsada arsa malikleri dışında, tapu kaydındaki muhdesat bilgileri bölümünde lehine şerh konulmuş bir başka kişiye ait olması durumunda, riskli yapının tespitinin lehine şerh bulunan kişice yaptırılması gerekmektedir.
10- 6306 sayılı Kanun genelince tespiti yapılan riskli bir yapı yıkıldıktan sonra, yerine yapılacak yeni yapının mevcut parsel dışında başka bir parsele yapılması ve Kanun kapsamında imkânlardan yararlanması mümkün müdür?
Zemininden kaynaklanarak veya herhangi bir afet riskinden dolayı ya da mevzuata göre yapılaşma hakkının olmaması durumunda; riskli olan yapıların yerine yapılacak yeni yapıların, bulunduğu parsellerin dışında başka parseller üzerine yapılması ve Kanun kapsamında hak ve desteklerden yararlanması mümkündür. Bu durumda, belirtilen sebebe göre; zemin etüt raporun ya da imar planının veyahutta ilgili idareden alınacak yazı vb. belgelerin istenilerek, söz konusu isteğin uygun olduğuna dair yazının verilmesi gereklidir.
11- Maliklerin 6306 sayılı Kanunca “riskli yapı tespit işlemi”ne, “yıkım kararı”na karşı yürütmenin durdurulması ve iptali talebi ile dava açılması durumunda süreç nasıl işler?
Riskli yapı olarak tespit edilen bir yapı ile ilgili olarak açılmış herhangi bir dava olması durumunda; bu davalar için verilmiş yürütmenin durdurulması ya da iptali kararı verilmediği müddetce, sadece dava açılmış olması idarece yapılan işlemin yürütülmesine engel teşkil etmez.
12- 6306 sayılı Kanun genelince yürütülecek itiraz, yıkım gibi. süreçlerin hak sahiplerine tebellüğ edildiği tarihten mi yoksa tapu müdürlüklerinin tebligatın postaya verildiği tarihten mi başlatılacak?
Böye bir durumda tebligat tarihi olarak tebligatın postaya verilmiş olduğu tarih değil, Tebligat Kanunu kapsamınca tebellüğ edildiği tarih esas olarak alınmaktadır, tüm tebligatların tamamlanmasın ardından 15 gün içerinde ilgili Müdürlüğe ulaşan ve yapı malikince veya kanunî temsilcilerince verilen itiraz dilekçeleri dikkate alınacaktır.
