Deprem b\u00f6lgesinde \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi hem fiziksel hem de psikolojik travmalar ya\u015farken, bu d\u00f6nemde \u00e7evremizdeki her bireyin psikolojisinin olumsuz etkilendi\u011fi g\u00f6zlemleniyor. Pek \u00e7ok insan son d\u00f6nemlerde uyuyamad\u0131\u011f\u0131ndan, s\u00fcrekli deprem oluyor hissi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan, sevdiklerini kaybetme korkusunu i\u00e7inden atamad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediyor ve bu durumla nas\u0131l m\u00fccadele edece\u011fini bilemeyebiliyor. Bu durumda uzman yard\u0131m\u0131 al\u0131nmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Memorial Bah\u00e7elievler Hastanesi\u2019nden Uzman Psikolog Arzu Beyribey, deprem psikolojisiyle ilgili bilgi verdi.<\/p>\n
Deprem sonras\u0131nda ki\u015filerin reaksiyonlar\u0131 ya\u015fanan afetin \u015fiddetine, bireylerin ki\u015fisel \u00f6zelliklerine, travman\u0131n bi\u00e7imine, o s\u0131rada yaln\u0131z ya da biriyle birlikte olmalar\u0131na, ne kadar s\u00fcre bu durumun bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda kald\u0131klar\u0131na, ge\u00e7mi\u015f deneyimlerine, sosyal destek ihtimallerine g\u00f6re \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterebilmektedir.<\/p>\n
Deprem s\u0131ras\u0131nda ki\u015fi otomatik olarak h\u0131zl\u0131 \u015fekilde durum de\u011ferlendirmesi yaparak, kendisini ve \u00e7evresindeki yak\u0131nlar\u0131n\u0131 nas\u0131l koruyabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Stres kar\u015f\u0131s\u0131nda olu\u015fan \u2013sava\u015f ya da ka\u00e7- tepkilerinden birine karar vermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Beden savunmaya ge\u00e7erek, kalp at\u0131\u015f\u0131, nab\u0131z, nefes al\u0131\u015f h\u0131z\u0131 artmaktad\u0131r. Terleme ve bulant\u0131 ya\u015fanabilmektedir. Deprem bitip, ki\u015fi g\u00fcvenli alana \u00e7\u0131kabildikten sonra ise bu semptomlar yava\u015f yava\u015f normale d\u00f6nmektedir.<\/p>\n
Bu toplumsal olay sonras\u0131nda, yaln\u0131z depremden birincil derecede etkilenmi\u015f ki\u015filer de\u011fil, t\u00fcm halk bu strese maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n
TSSB yani Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu, ya\u015fanan \u00e7ok zor bir olay kar\u015f\u0131s\u0131nda kayg\u0131, kontrol edilemeyen d\u00fc\u015f\u00fcnceler, olay\u0131n zihin ve bedende tekrar etmesi ile olu\u015fan bir ruhsal s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. Bu olay, taciz, sava\u015f, do\u011fal afet vb. durumlar olabilmektedir. Ki\u015fi olay s\u0131ras\u0131nda deneyimledi\u011fi semptomlar\u0131 tekrar ya\u015famak, ortam ve ki\u015filerden ka\u00e7\u0131nmak ve a\u015f\u0131r\u0131 uyar\u0131lmak gibi belirtiler g\u00f6sterebilmektedir.<\/p>\n
Depremden sonra planlanan yard\u0131mlar, genellikle hayatlar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131, fiziki yaralanmalar\u0131n tedavisi, bar\u0131nak teminiyle alt yap\u0131 hizmetlerinin programlanmas\u0131na y\u00f6nelik olup, ruhsal olarak etkilerini belirleme ve konu hakk\u0131nda tedaviye ba\u015flama noktas\u0131nda, daha kar\u0131\u015f\u0131k ve uzun vadeye yay\u0131lan bir s\u00fcre\u00e7 s\u00f6z konusu oldu\u011fundan, destek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00e7o\u011fu zaman ge\u00e7 ba\u015flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Deprem sonras\u0131nda 3 zaman dilimi bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n
1. \u015eok: Bu a\u011f\u0131r deneyim kar\u015f\u0131s\u0131nda ki\u015fi, \u015fok ya\u015fayarak, yaralar\u0131n\u0131, durumu \u00e7ok anlamland\u0131ramayarak, yer\/zaman\/mekan alg\u0131s\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r. Bilin\u00e7 kayb\u0131 ya\u015fayabilir. Ki\u015fi duruma yabanc\u0131la\u015farak kendini korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Baz\u0131 ki\u015filer dona kalarak tepkisizle\u015firken, baz\u0131 ki\u015filer panik tepkileri g\u00f6sterebilmektedirler. <\/p>\n
2. Pasif D\u00f6nem: Ki\u015fi \u00e7evresinden gelen geri bildirime a\u00e7\u0131k ancak pasif konumda olmaktad\u0131r. \u00c7evresinden gelen destek \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye \u00e7al\u0131\u015fsa da i\u015f birli\u011fine kat\u0131l\u0131m g\u00fcc\u00fc halen yetersizdir. Ki\u015fi adeta bir \u00e7ocu\u011fun ba\u011f\u0131ml\u0131 d\u00f6nemine geri d\u00f6nm\u00fc\u015f gibidir.<\/p>\n
3. Tekrar Adaptasyon: Bireyin kayg\u0131s\u0131 ve heyecan\u0131 artm\u0131\u015f, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travmay\u0131 akl\u0131ndan defalarca tekrarlayan, ufak sesli ve hareketli uyaranlara bile fazla tepki verebilen tetik bir durumdad\u0131r. Beyin, beden ve ruhsal olarak, eski hayat\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f ve sakinle\u015fme i\u00e7in zamana ihtiyac\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Depremin akabinde ki\u015filer,<\/p>\n
\u2022 \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, uyku sorunlar\u0131, kayg\u0131 problemleri, \u00f6fke, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, matem duygular\u0131n\u0131 de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stererek ya\u015fayabilmektedirler.<\/p>\n
\u2022 Psikosomatik belirtiler olarak, ba\u015f, g\u00f6\u011f\u00fcs, mide a\u011fr\u0131lar\u0131, bulant\u0131, nefes darl\u0131\u011f\u0131 gibi fiziksel tepkiler verebilmektedirler.<\/p>\n
\u2022 Su\u00e7luluk duygusu ile g\u00fcnl\u00fck i\u015flere ve \u00e7evreleriyle ileti\u015fime kendilerini kapatabilmektedirler.<\/p>\n
\u2022 \u00d6l\u00fcm, hayat\u0131n anlam\u0131 gibi kavramlar \u00fczerinde kendilerini daha \u00e7ok sorgular hale gelebilmektedirler<\/p>\n
Ancak ki\u015filerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 durum hi\u00e7 kolay de\u011fildir. Kayg\u0131, keder, sevdiklerin kayb\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131, g\u00fcven i\u00e7inde olmad\u0131klar\u0131na dair ak\u0131llar\u0131na gelen d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ve kay\u0131plarla birlikte kendine y\u00f6nelen su\u00e7lamalarla s\u00fcregiden bir dizi a\u011f\u0131r durumu deneyimlemek zorunda kalmaktad\u0131rlar. Felaketin \u015fiddetine, ani ve beklenmedik olu\u015funa, \u00f6l\u00fcm ve tahribat oran\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, etkileri artabilecek olup, 1 y\u0131ldan 8 y\u0131la kadar uzanan psikolojik etkileri ile, spesifik fobi, anksiyete ve psikosomatik rahats\u0131zl\u0131klar ki\u015fiye e\u015flik edebilmektedir.<\/p>\n
Do\u011fal afetler aras\u0131nda \u00fclkemizde maalesef en \u00e7ok g\u00f6r\u00fclen deprem, fiziksel tahribat ve \u00f6l\u00fcm d\u0131\u015f\u0131nda, hayatta kalanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli psikolojik sorunlara neden olabilen bir afettir. Deprem sonras\u0131nda ruhsal gerginlik ve travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu (TSSB) sorunlar\u0131 g\u00f6zlemlenebilmektedir. Deprem ma\u011fdurlar\u0131n\u0131n, anksiyete, korku ve TSSB belirtilerini azaltmada yararl\u0131 oldu\u011fu bilinen psikolojik tedavilerden destek almas\u0131 \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n
Ba\u015fa \u00e7\u0131kma stratejileri aras\u0131nda; problem odakl\u0131 ba\u015f etmede, stresli durumu kontrol ederek de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik \u00e7abalar, duygu odakl\u0131 ba\u015f etmede ise stresin neden oldu\u011fu, ki\u015fiyi huzursuz eden duygular\u0131 d\u00fczenlemeye y\u00f6nelik \u00e7abalar olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu talihsiz ve g\u00fc\u00e7l\u00fc deneyime kadar, ki\u015filer daha \u00f6nce sorgulamad\u0131klar\u0131 ya\u015fama dair, hayat\u0131n anlam\u0131na dair konular\u0131 sorgular hale gelebilmektedirler. Do\u011fal afetlere ba\u011fl\u0131 hayati tehdit i\u00e7eren durumlarda, genel ba\u015f etme \u00f6l\u00e7eklerinin b\u00fct\u00fcn stres durumlar\u0131na uyarlanamayabilir ve ba\u015f etme stratejilerinin ki\u015filer aras\u0131 durumlarda i\u015flevselli\u011finin de\u011fi\u015febilmektedir. Ki\u015fiye ve \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131 hareket etmek \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u2022 \u0130lk \u015fokun atlat\u0131lmas\u0131 ki\u015fi kendisine ve \u00e7evresine zaman vermeli, matem tutmas\u0131 i\u00e7in sayg\u0131 g\u00f6sterilmelidir. Ya\u015fanan afet olduk\u00e7a zor bir deneyimdir ve hemen eski hayata d\u00f6n\u00fclmesi beklenemeyece\u011finden, konu\u015fmak istemeyen ki\u015fi buna zorlanmamal\u0131d\u0131r. Payla\u015fmak isteyen ki\u015filer ise yanlar\u0131nda olundu\u011funu hissettirecek \u015fekilde desteklenmelidir.<\/p>\n
\u2022 Bireylerin zaman ve sab\u0131rla, \u00f6zellikle de \u00e7abayla, zor olan bu d\u00f6nemden ge\u00e7ebileceklerine dair inan\u00e7lar\u0131 desteklenmeli, ya\u015fanan travma sonras\u0131, ka\u00e7\u0131nma, inkar, problemden uzakla\u015fma, kendini\/ba\u015fkalar\u0131n\u0131 su\u00e7lama vb. faydas\u0131z stratejiler kullanmalar\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\u2022 Bu s\u00fcre\u00e7te kafaya tak\u0131lan sorunlar\u0131 anlamland\u0131rma, olu\u015fabilecek uykusuzluk, kayg\u0131, \u00f6fke, su\u00e7luluk konular\u0131nda klinik psikolog deste\u011fine ba\u015fvurmak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli ve travmayla ba\u015fa \u00e7\u0131kma y\u00f6ntemleri uzmanlar taraf\u0131ndan ki\u015fiye uygun olarak planlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u2022 Bu s\u00fcrecin ki\u015finin ruhsal, sosyal ve fiziki hayat\u0131n\u0131 daha da zora sokacak kadar uzun olmamas\u0131 da bir yandan \u00f6nem arz etmektedir. Ki\u015fi maddi manevi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 analiz etmeli, gerekli yerlerden olabilen deste\u011fi sa\u011flama konusunda a\u00e7\u0131k olmal\u0131 ve pasif kalmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkesin tam da bu zamanlarda birbirine destek olmas\u0131 insan olman\u0131n bir gere\u011fidir.<\/p>\n
\u2022 Yaralar\u0131n sar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sab\u0131rla zaman verilmelidir. Bir\u00e7ok ki\u015finin ayn\u0131 anda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu y\u0131k\u0131m\u0131n kabullenilmesi s\u0131ras\u0131nda kal\u0131nan yerden psikolojik iyilik halinin sa\u011flanabilmesi ile ya\u015fama devam edilebilece\u011fi inanc\u0131 a\u015f\u0131lanmal\u0131, uyum destek \u00e7abas\u0131 hem bili\u015fsel hem duygusal iki y\u00f6nl\u00fc olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u2022 Sonraki s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde depremleri \u00f6nleme noktas\u0131nda al\u0131nabilecek bir \u00f6nlem olmad\u0131\u011f\u0131ndan, e\u011fitim sayesinde insanlar\u0131n olas\u0131 bir deprem \u00f6ncesi, deprem an\u0131nda ve deprem sonras\u0131nda neler yapabilecekleriyle ilgili kararlar vermi\u015f olmalar\u0131, duruma bir nebze hakim olduklar\u0131n\u0131 hissettirerek, kayg\u0131lar\u0131n\u0131 azaltabilmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Deprem b\u00f6lgesinde \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi hem fiziksel hem de psikolojik travmalar ya\u015farken, bu d\u00f6nemde \u00e7evremizdeki her bireyin psikolojisinin olumsuz etkilendi\u011fi g\u00f6zlemleniyor. Pek \u00e7ok insan son d\u00f6nemlerde uyuyamad\u0131\u011f\u0131ndan, s\u00fcrekli deprem oluyor hissi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan, sevdiklerini kaybetme korkusunu i\u00e7inden atamad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediyor ve bu durumla nas\u0131l m\u00fccadele edece\u011fini bilemeyebiliyor. Bu durumda uzman yard\u0131m\u0131 al\u0131nmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Memorial […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":42152,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[26],"tags":[17042,17043],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42344"}],"collection":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42344"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42344\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42345,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42344\/revisions\/42345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}