{"id":33062,"date":"2020-11-04T10:27:46","date_gmt":"2020-11-04T07:27:46","guid":{"rendered":"https:\/\/emlaktuel.com\/?p=33062"},"modified":"2020-11-04T10:27:46","modified_gmt":"2020-11-04T07:27:46","slug":"depremde-belirsizlik-korkutuyor-hazirlik-ise-rahatlatiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/emlaktuel.com\/?p=33062","title":{"rendered":"Depremde belirsizlik korkutuyor, haz\u0131rl\u0131k ise rahatlat\u0131yor"},"content":{"rendered":"

\u0130zmir\u2019de meydana gelen, y\u00fczden fazla ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne, binlerce ki\u015finin de yaralanmas\u0131na neden olan deprem, bir kez daha bu alandaki eksiklikleri g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Depremle ilgili insanlar\u0131 en \u00e7ok belirsizliklerin korkuttu\u011funu belirten uzmanlar, deprem \u00f6ncesinde olas\u0131 senaryolarla ilgili plan yap\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyor. Uzmanlar, \u00e7ocuklara ya\u015f\u0131na uygun \u015fekilde korkutmadan, oyunlar ve masallar e\u015fli\u011finde mutlaka depremin bir do\u011fal afet oldu\u011funun anlat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor.<\/strong><\/p>\n

\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP Feneryolu T\u0131p Merkezi Klinik Psikolog Cemre Ece G\u00f6kp\u0131nar, deprem an\u0131nda bireylerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 duygular, yap\u0131lmamas\u0131 gereken ancak yap\u0131lan eylemlerin alt\u0131ndaki nedenler hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler ve tavsiyeler payla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Deprem insanlarda \u015fok etkisi yarat\u0131yor<\/strong><\/h2>\n

Deprem an\u0131nda ki\u015fiyi en \u00e7ok korkutan ve kayg\u0131land\u0131ran duygulardan birinin belirsizlik duygusu oldu\u011funu ifade eden G\u00f6kp\u0131nar, \u201cDeprem zaten hayat\u0131 tehdit eden bir unsur olmakla birlikte ne zaman olaca\u011f\u0131, nerede olaca\u011f\u0131, ne kadar s\u00fcrece\u011fi ve \u015fiddetinin ne kadar olaca\u011f\u0131 gibi bir\u00e7ok bilinmezli\u011fi de beraberinde ta\u015f\u0131yor. Bu sebeple asl\u0131nda hayat\u0131 tehdit eden bir do\u011fal afet hem belirsizlik ta\u015f\u0131yor, ki\u015filer i\u00e7in \u015fok etkisi yaratan, zaman zaman ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememesine ve tedbirleri bile uygulamaya engel olan bir duruma yol a\u00e7\u0131yor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Panikleme duygusu riskli hareketler yapt\u0131r\u0131yor<\/strong><\/h2>\n

\u0130nsanlar\u0131n deprem gibi do\u011fal afetlerde ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7aresizli\u011fe kontrol edememe duygusunun e\u015flik etti\u011fini belirten G\u00f6kp\u0131nar, \u201cBu durumlar ki\u015fiyi \u00e7ok \u00fcrk\u00fct\u00fcr. O anda ki\u015filer ne oldu\u011funu, nas\u0131l bir g\u00fc\u00e7le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131n\u0131 yani ya\u015fad\u0131klar\u0131 durumu anlamland\u0131ramayabiliyor. Sonucunca ciddi bir \u00e7aresizlik, kontrol edememe, kayg\u0131 ve korkularla ba\u015f ba\u015fa kal\u0131n\u0131yor. \u00d6te yandan hayat \u00fc\u00e7geni olu\u015fturabilmek, deprem \u00e7antas\u0131 var ise nerede oldu\u011funu biliyor olmak bireyi bir nebze rahatlat\u0131yor. Uzmanlar olarak bunlar\u0131 \u00f6neriyoruz ama o anda panik duygusu deprem an\u0131ndan balkona \u00e7\u0131kmak, \u00e7ok katl\u0131 binalarda d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmak gibi riskli davran\u0131\u015flara neden oluyor\u201d dedi.<\/p>\n

Beynimiz sava\u015f ya da ka\u00e7 tepkisi veriyor<\/strong><\/h2>\n

Cemre Ece G\u00f6kp\u0131nar, stres ve korku an\u0131nda beyinde bir tepki ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cBu sava\u015f ya da ka\u00e7 tepkisidir. Beyin, ki\u015fiye bir durumdan kaynakl\u0131 korku oldu\u011funu ve bundan ka\u00e7mas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde mesaj veriyor. Bu noktada asl\u0131nda ki\u015finin fizyolojisi de bu duruma kendisini haz\u0131rl\u0131yor. Kalp ritminin ve kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n artmas\u0131 gibi etkiler meydana gelebiliyor. O anda ki\u015fi kontrol\u00fc sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131nda ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ger\u00e7ekle\u015ftiremedi\u011finde yap\u0131lmamas\u0131 gerekenleri yap\u0131yor. Deprem an\u0131nda aniden merdivenlere ko\u015fmaya ba\u015flamas\u0131, asans\u00f6re binmeye \u00e7al\u0131\u015fmak ve balkondan atlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak gibi davran\u0131\u015flar\u0131 sergiliyor. Bu tamamen tedbirle pani\u011fin birbirine kar\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

Korkumuz ve kayg\u0131m\u0131z bizi koruyan hislerdir<\/strong><\/h2>\n

Klinik Psikolog Cemre Ece G\u00f6kp\u0131nar, \u201ckorkmak ve kayg\u0131lanmak son derece do\u011fal duygulard\u0131r\u201d hat\u0131rlatmas\u0131nda bulunarak s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n

\u201cHerkes deprem an\u0131nda kayg\u0131lan\u0131r ve korkar, bu \u00e7ok normaldir \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten o anda hayat\u0131 tehdit eden bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131n\u0131yor. Belirsizliklerle de korku hissediliyor. O y\u00fczden depremden korkan, kayg\u0131lanan bireylere korkmamalar\u0131 ve kayg\u0131lanmamalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde telkinlerde bulunmuyoruz. Asl\u0131nda korku ve kayg\u0131 bireyi koruyan hislerdir. Bir \u015feyden korktu\u011fumuz ve kayg\u0131land\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ona kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler al\u0131p, dikkatli oluruz. Bireyi koruyan mekanizmalard\u0131r ve k\u00f6t\u00fc duygular de\u011fildir. Fakat kontrol edilemedi\u011fi, bireyin i\u015flevselli\u011fini bozdu\u011fu durumlar, art\u0131k uzmanlar\u0131n m\u00fcdahale etti\u011fi ve kontrol etmeyi \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumlard\u0131r. Ki\u015finin beyni bu korkuyu depremden haftalar, aylar sonra da ayn\u0131 yo\u011funlukta ta\u015f\u0131yabiliyor. Bu gibi durumlarda ki\u015fi evde tek ba\u015f\u0131na kalam\u0131yor, uyku ve yeme bozukluklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor, i\u015fine odaklanamayabiliyor. Travma sonras\u0131 stres tepkileri devam edebiliyor. O tip durumlarda uzman m\u00fcdahalesi gerekiyor.\u201d<\/p>\n

\u00c7ocuklara deprem masal ve oyunlarla anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/strong><\/h2>\n

Depremin \u00e7ocuklara somut bir \u015fekilde \u00f6zellikle oyunlarla, bu konuyla ilgili masallarla anlat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden G\u00f6kp\u0131nar, \u201cYeti\u015fkinler olarak depremin ne oldu\u011funu, deprem \u00fclkesinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biliyoruz ama t\u00fcm bunlara ve yeti\u015fkin olmam\u0131za ra\u011fmen \u00e7ok korkuyoruz. \u00c7ocuklar bunu bilmiyorsa, ne oldu\u011funu anlamland\u0131ram\u0131yorsa o zaman daha sars\u0131c\u0131 olabiliyor. O y\u00fczden \u00e7ocuklara mutlaka ya\u015flar\u0131na uygun bir \u015fekilde anlat\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Ailelere \u00f6nerimiz, \u00e7ocuklar\u0131 korkutmadan depremin bir do\u011fal afet oldu\u011fu anlat\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

Baz\u0131 bireylerde su\u00e7luluk duygusu olu\u015fuyor<\/strong><\/h2>\n

Depremi ya\u015fam\u0131\u015f bireylerin sonras\u0131nda korku ve kayg\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi bir\u00e7ok farkl\u0131 duygunun oldu\u011funu belirten G\u00f6kp\u0131nar, \u201cYak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olanlar intihar s\u00fcrecine girebiliyor, bir \u00f6fke duygusu geli\u015ftirebiliyor. Baz\u0131 bireylerde \u2018ben neden hayatta kald\u0131m, neden o \u00f6ld\u00fc\u2019 ya da gibi yo\u011fun su\u00e7luluk duygusu ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. Ki\u015fi hep kendine d\u00f6n\u00fck, sorumluluk ve su\u00e7 aramaya meyilli oluyor. Asl\u0131nda hi\u00e7bir \u015fekilde m\u00fcdahale edemeyece\u011fimiz bir durum olmas\u0131na ra\u011fmen ba\u015fkalar\u0131n\u0131 su\u00e7layabildi\u011fi, ba\u015fkalar\u0131na \u00f6fkelendi\u011fi, sorgulad\u0131\u011f\u0131 ve inkar etti\u011fi bir yas s\u00fcrecine girilmesi \u00e7ok normal ve muhtemeldir. E\u011fer bir kay\u0131p varsa yas s\u00fcreci, o ki\u015finin kayb\u0131na y\u00f6nelik psikolojik olarak geli\u015ftirece\u011fi durumlar ger\u00e7ekle\u015febilir\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n

Birey enkaz alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 idrak edemeyebilir<\/strong><\/h2>\n

Enkaz yerinin, enkaz alt\u0131nda kalan ki\u015filer i\u00e7in de korku yaratan durumlar\u0131n asl\u0131nda en fazla oldu\u011fu alan oldu\u011funa dikkat \u00e7eken G\u00f6kp\u0131nar, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015fi bir enkaz\u0131n alt\u0131nda kald\u0131ktan sonra o anda ne oldu\u011funu ve y\u0131k\u0131lma an\u0131n\u0131 idrak edememi\u015f de olabilir. Anlamland\u0131rmada bir g\u00fc\u00e7l\u00fck, \u015fok ya\u015fanabilir. Kurtulabilecek miyim gibi d\u00fc\u015f\u00fcnceler, karanl\u0131k bir yerde oldu\u011fu i\u00e7in de sonucunda ne olacak gibi ciddi bir belirsizlik durumu ortaya \u00e7\u0131kabilir\u201d dedi.<\/p>\n

Ailecek vede somut planla hareket edilmeli<\/strong><\/h2>\n

Cemre Ece G\u00f6kp\u0131nar s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle sonland\u0131rd\u0131: \u201cTedbir almakla panik yapmak aras\u0131nda ciddi b\u00fcy\u00fck bir fark vard\u0131r. Depremden etkilenen insanlara \u015funu \u00f6nerebiliriz; tedbir ald\u0131klar\u0131nda e\u011fer binada hasar yoksa ve eminlerse deprem \u00e7antalar\u0131 haz\u0131r edilip aile \u00fcyeleri ile ne yapacaklar\u0131na dair somut planla hareket etsinler. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kendilerine iyi gelecek bir u\u011fra\u015f edinip dikkat odaklar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek kendilerini toparlamaya \u00e7al\u0131\u015fabilirler.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130zmir\u2019de meydana gelen, y\u00fczden fazla ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne, binlerce ki\u015finin de yaralanmas\u0131na neden olan deprem, bir kez daha bu alandaki eksiklikleri g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Depremle ilgili insanlar\u0131 en \u00e7ok belirsizliklerin korkuttu\u011funu belirten uzmanlar, deprem \u00f6ncesinde olas\u0131 senaryolarla ilgili plan yap\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyor. Uzmanlar, \u00e7ocuklara ya\u015f\u0131na uygun \u015fekilde korkutmadan, oyunlar ve masallar e\u015fli\u011finde mutlaka depremin bir do\u011fal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33063,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[5388],"tags":[9079,14696],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33062"}],"collection":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33062"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33064,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33062\/revisions\/33064"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/33063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/emlaktuel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}